Sterujemy duszkiem na ekranie — gra labirynt

Wyobraź sobie grę, w której musisz przeprowadzić postać przez labirynt. Jeśli wyjdziesz poza ścieżkę — wracasz na start. Dokładnie taką grę dzisiaj stworzysz. Tym razem nie rysujesz duszka od zera — dostajesz gotową siatkę planszy i Twoim zadaniem jest zaprojektowanie ścieżki przez pokolorowanie odpowiednich kwadratów. Start i Meta są już zaznaczone kolorem niebieskim.

W tej lekcji dowiesz się:

jak wczytać gotową scenę i pomalować ją w edytorze tła,
jak dopasować wielkość duszka do szerokości ścieżki,
jak wysyłać duszka z powrotem na start, gdy dotknie złego koloru,
jak działa blok „dotyka koloru?” — nowy blok, którego jeszcze nie używałeś.

Zasady gry — jak to działa?

Zanim zaczniesz programować, ustalmy zasady, które gra ma spełniać. Dobre programowanie zaczyna się od tego, że wiesz dokładnie, co program ma robić.

Plansza to siatka kwadratów. Masz już gotowy plik — siatkę z zaznaczonym startem (lewy dół) i metą (prawy gór).
Twoje zadanie: pomalować kwadraty tworząc ścieżkę — drogę od startu do mety. Ścieżka musi być jednego koloru (np. żółtego), reszta planszy innego (np. szarego).
Duszek: porusza się klawiszami strzałek po ścieżce.
Błąd: jeśli duszek zetknie się z kolorem tła planszy (nie ścieżki) — wraca na start.
Wygrana: duszek dociera do niebieskiego kwadratu mety — pojawia się napis „Wygrałeś!”.

Plik do pobrania:

scratch_labirynt Pobierz

BUDOWA PROGRAMU

Krok 1: Wczytaj scenę i zaprojektuj ścieżkę

Zamiast rysować planszę od zera, wczytasz gotowy plik siatki jako tło sceny i pomalujesz w nim kwadraty.

Uruchom Scratch. W dolnym prawym rogu kliknij ikonę Sceny (mały prostokąt). Przejdź do zakładki Tła.
Najedź na ikonę Wybierz tło i wybierz Prześlij tło, a następnie wybierz plik siatki. Tło pojawi się na scenie.
Wybierz narzędzie Wypełnij (wiaderko z farbą). Ustaw kolor ścieżki (np. żółty) i klikaj kolejne kwadraty siatki, rysując drogę od startu do mety.
Zmień kolor na kolor tła (np. szary) i wypełnij wszystkie pozostałe kwadraty, które nie należą do ścieżki.
Popraw kolor mety — musi mieć inny kolor niż start!

Ważna zasada: używaj tylko dwóch kolorów (poza niebieskim startem i metą) — jeden dla ścieżki, jeden dla reszty. Wtedy blok „dotyka koloru?” zadziała niezawodnie.

Nowy blok: „dotyka koloru?”

★ NOWY BLOK: dotyka koloru … ? Blok z kategorii Czujniki. Sprawdza, czy duszek zetknął się z pikselem danego koloru na scenie. Zwraca odpowiedź „prawda” lub „fałsz” — dlatego można go wstawić bezpośrednio do bloku „jeżeli … to …” jako warunek.

To jest serce całej gry. Blok „dotyka koloru?” co klatkę sprawdza, czy duszek stąpa po właściwym kolorze. Jeśli zetknie się z tłem ściany — znaczy, że spadł ze ścieżki i wraca na start.

Jak ustawić kolor w bloku:

Przeciągnij blok „dotyka koloru …?” z kategorii Czujniki do skryptu.
Kliknij kolorowy kwadrat wewnątrz bloku. Pojawi się paleta kolorów.
Na dole palety wybierz Zakraplacz (pipeta — ikona kroplomierza).
Kliknij bezpośrednio na szary kwadrat tła na scenie. Scratch zapamięta dokładnie ten odcień.

Krok 2: Dopasuj wielkość duszka do ścieżki

Duszek musi być wystarczająco mały, żeby mieścił się na ścieżce — inaczej będzie ciągle dotykać tła, nawet stojąc na ścieżce. Rozmiar duszka regulujesz blokiem „ustaw rozmiar na … %” z kategorii Wygląd lub wpisując wartość bezpośrednio w polu „rozmiar” pod sceną.

Zacznij od wartości 30% i uruchom grę próbnie. Jeśli duszek jest za duży i ciągle wpada w szare tło nawet na ścieżce — zmniejsz rozmiar np. do 20%. Jeśli jest za mały i prawie niewidoczny — zwiększ. Szukaj wartości, przy której duszek swobodnie porusza się po ścieżce, ale jest widoczny.

Krok 3: Budujemy skrypt gry

Masz już planszę i duszka. Czas na program. Składa się on z trzech części:

Ustawienia startowe — pozycja, rozmiar, wyczyśczenie poprzedniej gry.
Sterowanie klawiszami — cztery kierunki, tak samo jak na poprzedniej lekcji.
Trzy warunki sprawdzane ciągle w pętli: upadek ze ścieżki, dotarcie do mety, wyjście poza ekran.
Jeżeli duszek dotrze do mety ma pojawić się napis „WYGRANA”, a cała gra zatrzymuje się.

Uwaga na współrzędne startu: wartości x: (-219) y: (-159) są przykładowe. Odczytaj prawidłowe współrzędne startu ze swojej planszy — ustaw duszka na niebieskim kwadracie startu i odczytaj wartości x i y wyświetlane pod sceną.

Skąd wiedzieć, jakie wpisac współrzędne startu?

W Scratchu każde miejsce na scenie ma dwie liczby — x (położenie w poziomie, od -240 do 240) i y (położenie w pionie, od -180 do 180). Środek sceny to x: 0, y: 0.

Jak odczytać współrzędne niebieskiego kwadratu startu:

Kliknij duszka i przeciągnij go ręcznie na niebieski kwadrat startu.
Pod sceną, obok miniatury duszka, zobaczysz aktualne wartości x i y.
Wpisz te wartości do bloku „idź do x: … y: …”.

Testujemy i poprawiamy grę

Uruchom grę i sprawdź każdy z warunków osobno:

Warunek powrotu na start: celowo wejdź duszkiem na szare tło. Czy wraca na start? Jeśli nie — sprawdź, czy kolor w bloku „dotyka koloru?” został ustawiony pipetą ze sceny (nie z palety).
Warunek wygranej: doprowadź duszka do kwadratu mety. Czy pojawia się napis i gra się zatrzymuje? Jeśli nie — sprawdź, czy kolor mety jest identyczny z niebieskim startu. Jeżeli tak zmień go i popraw kolor w czujniku „dotyka koloru”.
Rozmiar duszka: czy duszek mieści się na ścieżce, nie dotykając szarego tła przy normalnym ruchu? Jeśli nie — zmniejsz wartość rozmiaru.
Prędkość: jeśli duszek porusza się za szybko i trudno go kontrolować, zmniejsz liczbę kroków z 4 na 2 lub 3.

Zapamiętaj

✅ Blok „dotyka koloru?” sprawdza, czy duszek zetknął się z danym kolorem na scenie. Kolor ustawiasz pipetą bezpośrednio ze sceny.
✅ Współrzędne startu (x, y) odczytujesz pod sceną, ustawiając duszka ręcznie na właściwym miejscu.
✅ Rozmiar duszka musi pasować do szerokości ścieżki — za duży duszek będzie ciągle dotykał tła.
✅ W grze labiryntowej potrzebne są dokładnie dwa kolory (plus niebieski startu/mety) — jeden dla ścieżki, drugi dla tła.

Najważniejsze pojęcia

dotyka koloru? — blok z kategorii Czujniki; sprawdza, czy duszek zetknął się z pikselem wybranego koloru na scenie. Kolor wybiera się pipetą bezpośrednio ze sceny.

tło sceny — grafika wyświetlana w tle planszy; możesz ją wczytać z pliku i edytować w wbudowanym edytorze rysunków.

współrzędne (x, y) — dwie liczby określające dokładne położenie duszka na scenie; x to pozycja w poziomie, y — w pionie.

warunek powrotu na start — instrukcja warunkowa sprawdzająca dotknięcie złego koloru i wysyłająca duszka z powrotem na pozycję startową blokiem „idź do x: … y: …”.

pipeta (zakraplacz) — narzędzie w palecie kolorów Scratcha; pozwala wybrać kolor przez kliknięcie bezpośrednio na dany piksel sceny.

Słowniczek PL/ENG

Polski	Angielski
tło sceny	backdrop
warunek	condition
dotyka koloru?	touching color?
współrzędne (x, y)	coordinates (x, y)

Zadania dla Ciebie

Zadanie 1 — Dodaj do programu dwa warunki: powrót na start po dotknięciu ściany oraz komunikat wygranej po dotarciu do mety. Dopasuj rozmiar duszka tak, aby swobodnie mieścił się na ścieżce. Przetestuj grę i popraw ewentualne błędy. Zapisz projekt pod nazwą „Labirynt”.

Zadanie 2 — Przeprojektuj swoją ścieżkę tak, żeby miała co najmniej trzy zakręty i była trudniejsza do przejścia. Następnie dodaj do gry licznik prób: za każdym razem, gdy duszek wraca na start, zmienna „Próby” rośnie o 1. Zmienną stworzysz w kategorii Zmienne — kliknij „Utwórz zmienną”, nazwij ją „Próby” i dodaj blok „zmień [Próby] o (1)” tuż przed blokiem powrotu na start.